Aktualności Instytutu Podstaw Informatyki PAN

Streszczenie (autorskie):

Gwałtownemu rozwojowi dziedziny sztucznej inteligencji towarzyszy równie gwałtowny wzrost oporu wobec niej. Przyczyną są tu coraz bardziej dominujące algorytmy o rosnącej złożoności, coraz częściej typu „czarnej skrzynki”, których wyniki stają się coraz trudniejsze do zrozumienia dla użytkowników. Firmy i przemysł domagają się uzasadnień decyzji sugerowanych przez systemy AI. To oczekiwanie klientów systemów AI doprowadziło do rozwoju gałęzi AI zwanej „sztuczną inteligencją dającą się wyjaśnić” (XAI).

Do metod "czarnoskrzynkowych" w obszarze metod analizy skupień należą m.in. metody tzw. Grafowej Analizy Spektralnej (GSA). W niniejszym referacie przedstawimy wyniki prac prowadzonych przez ZPSI IPI PAN ukierunkowanych na XAI dla GSA. Kładliśmy szczególny nacisk na tzw. wyjaśnialność przyczynową dla analizy skupień dokumentów tekstowych. Trzy kierunki naszych prac obejmują:

• klasyczne zastosowania GSC - w przestrzeni wektorów własnych laplasjanów macierzy podobieństwa,
• nowatorskie użycie GSC - w przestrzeni spektrów wartości własnych,
• analityczne badanie własności granicznych w GSC

Streszczenie (autorskie):

Podczas wystąpienia zaprezentujemy zbudowany przez nas korpus Targum oraz wstępne badania nad możliwością ilościowego ujęcia indywidualnego wpływu tłumacza na tworzony przez niego przekład (interwencji translatorskiej). W pierwszej części przedstawimy sam korpus – zbiór 651 przekładów Nowego Testamentu w pięciu językach: polskim, angielskim, francuskim, włoskim i hiszpańskim. Głównym założeniem przy tworzeniu korpusu nie jest zgromadzenie przekładów w jak największej liczbie języków, lecz możliwie najgłębsze odwzorowanie historii przekładu Nowego Testamentu w każdym z nich – od XVI wieku po wersje współczesne. Omówimy strukturę korpusu – teksty i metadane – oraz proces jego tworzenia, a także możliwości analizy ilościowej przekładu, jakie otwiera ten zasób. W drugiej części pokażemy jedno z takich zastosowań: metodę pomiaru interwencji tłumacza, w której przekład interlinearny pełni rolę neutralnego punktu odniesienia. Interwencję tłumacza definiujemy jako różnicę między reprezentacjami wektorowymi przekładu literackiego i jego interlinearnego odpowiednika. Przedstawimy wstępne wyniki wskazujące, że metoda ta pozwala uporządkować przekłady na osi od najbardziej dosłownych, przez dynamiczne, aż po parafrazy.