Doniesienia prasowe o Instytucie i wynikach działalności badawczej

Instytut Podstaw Informatyki (IPI) uczestniczy w światowym rozwoju myśli i technologii informatycznych.

W dwóch zakładach: teoretycznych podstaw informatyki i sztucznej inteligencji trwają intensywne prace nad najważniejszymi wyzwaniami współczesnej informatyki w dziedzinach dotyczących systemów współbieżnych, kryptografii, analizy wielkich zbiorów danych, automatycznego przetwarzania języka naturalnego i modelowania najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych. Instytut bierze aktywny udział w projektach europejskich, dwustronnych (z Francją, Izraelem, Luksemburgiem, Szwecja i USA) i narodowych finansowanych przez NCN i NCBiR. Instytut Podstaw Informatyki osiąga wyniki na światowym poziomie w wielu dziedzinach informatyki.

Zespół Kryptografii pod kierunkiem dr. Morawieckiego, w ramach grantu OPUS, opracował nowe algorytmy (szyfry) z uwierzytelnianiem w celu zapewnienia poufności przesyłanych danych i jednocześnie uzyskania mechanizmu uwierzytelniającego nadawcę. Pracownicy zespołubiorą udział w międzynarodowym konkursie CAESAR na najlepsze szyfry z uwierzytelnianiem, prezentując oryginalny algorytm ICEPOLE.

Zespół Podstaw Sztucznej Inteligencji pod kierunkiem prof. Kłopotka, w ramach Projektu POIG, opracował pierwszą polską semantyczną wielkoskalową wyszukiwarkę NEKST, której baza obejmuje prawie miliard dokumentów internetowych. NEKST wspiera powszechnie stosowany system antyplagiatowy dla uczelni. Innowacyjnym elementem wyszukiwarki jest wykorzystanie wiedzy semantycznej w wyszukiwaniu dokumentów oraz automatyczne ekstrahowanie tej wiedzy z dokumentów internetowych, np. wiedzy na temat emocjonalnego ładunku słów.

Zespół Inżynierii Lingwistycznej, kierowany przez prof. Przepiórkowskiego, jest autorem zasobów i narzędzi do przetwarzania języka polskiego. Flagowym produktem (zrealizowanym we współpracy z Instytutem Języka Polskiego PAN, Wydawnictwem PWN i Uniwersytetem Łódzkim) jest Narodowy Korpus Języka Polskiego, stanowiący podstawę nowego Wielkiego Słownika Języka Polskiego.Najnowszym osiągnięciem jest Jasnopis– aplikacja (jasnopis.pl)do badania zrozumiałości tekstu w języku polskim, zrealizowana wspólnie z Uniwersytetem SWPS. Program analizuje tekst, oblicza stopień jego trudności w skali od 1 do 7, wskazuje trudne wyrazy i podpowiada ich synonimy.

Nowoczesna analiza danych niezwykle istotne zastosowania, np. w biologii molekularnej. Wiadomo, że kwas deoksyrybonukleinowy (DNA) pełni rolę nośnika informacji genetycznej. Wyróżniamy w nim (m.in.) regiony kodujące, opisujące budowę danej cząsteczki, oraz regiony regulatorowe, regulujące odczytanie i przepisanie informacji zawartej w genie na tworzony produkt. Mutacje DNA przyczyniają się do rozwoju nowotworów. Dotychczas koncentrowano się na wykrywaniu mutacji w kodujących regionach DNA. Zespół Biologii Obliczeniowej IPI PAN pod kierunkiem prof. Komorowskiego – stosując własne metody analizy danych – uczestniczył w stworzeniu strategii wykrywania mutacji w regionach regulatorowych. Znaleziono 1552 mutacje modyfikujące wiązanie różnych czynników transkrypcyjnych, w tym CTCF, dla nowotworów wątroby, przełyku, żołądka i trzustki.

Bardzo istotne wyniki dotyczące problemu selekcji zmiennych w statystycznych problemach regresyjnych i modelowania różnicowego osiąga Zespół Analizy i Modelowania Statystycznego, kierowany przez prof. Mielniczuka. Problem selekcji zmiennych występuje przy przewidywaniu wartości pewnej zmiennej (np. wartości indeksu giełdowego, ryzyka zapadalności na pewną chorobę) na podstawie dostępnych informacji, przy czym chodzi o odsianie istotnej informacji od nieistotnej. Osiągnięte wyniki mają bezpośrednie zastosowanie w spersonalizowanej medycynie.

Zespół Teorii Systemów Rozproszonych, kierowany przez prof. Penczka, w ramach projektu OPUS, wraz z partnerami z pięciu Uniwersytetów, opracował inteligentny hybrydowy systemu planowania i kompozycji usług sieciowych PlanICS. Zadaniem systemu jest znalezienie optymalnego planu, złożonego z usług sieciowych, w celu zrealizowania zapytania użytkownika, opisującego stan początkowy i oczekiwany. Plan może dotyczyć realizacji skomplikowanego przedsięwzięcia jak np. budowy domu, serii zabiegów medycznych czy też podróży dookoła świata. Instytut na podstawie tych wyników ubiega się o tytuł JAKOŚĆ ROKU®2015.

Ostatnio, została utworzona spółka IPI COM, której zadaniem jest komercjalizacja wyników badań naukowych Instytutu Podstaw Informatyki.

www.ipipan.waw.pl

Źródło: Fakty Magazyn Gospodarczy Nr 2 (80) Marzec/Kwiecień 2016 r.

Instytut Podstaw Informatyki PAN prowadzi badania podstawowe i aplikacyjne w takich dziedzinach, jak sztuczna inteligencja czy lingwistyka komputerowa, które przekładają się na innowacje w życiu codziennym.

NEKST, czyli Narzędzie Eksploracji Semantycznej Tekstów

NEKST to pierwsza w Polsce semantyczna wyszukiwarka internetowa. Powstała w ramach projektu POIG „Adaptacyjny system wspomagający rozwiązywanie problemów, w oparciu o analizę treści dostępnych źródeł elektronicznych”. Projekt był realizowany przez kilka instytucji i pokrywał szereg tematów związanych z aspektami przetwarzania języka naturalnego, głównie polskiego. Wyszukiwanie semantyczne jest możliwe, dzięki wykorzystaniu manualnie tworzonych zasobów semantycznych np. Wikipedii. Takie zasoby są ograniczone i obarczone błędami ludzkimi, ale przy odpowiednim użyciu i wzbogaceniu sprawdzają się znakomicie. Przykładem może być szukanie konkretnego telefonu komórkowego, mającego określone parametry. Strona internetowa niekoniecznie może zawierać słowa „telefon komórkowy”, ale np. może zawierać markę lub typ telefonu i jego cechy. Informacja kojarząca typ z pojęciem „telefon komórkowy” musi być pobrana z innego miejsca w sieci. W związku z tym opracowano w IPI PAN metody automatycznego ekstrahowania relacji między pojęciami z dokumentów internetowych. NEKST jako usługa oparta o semantyczne przetwarzanie informacji ma również zastosowanie w systemach antyplagiatowych.

Narodowy Korpus Języka Polskiego i Jasnopis

NKJP to projekt Zespołu Inżynierii Lingwistycznej IPI PAN mający za zadanie opracowanie wiarygodnego modelu polszczyzny na podstawie dużego zbioru rzeczywistych tekstów różnych rodzajów. Na jego podstawie powstaje m.in. Wielki Słownik Języka Polskiego oraz wiele nowoczesnych narzędzi do przetwarzania języka. Jednym z nich, opracowanym we współpracy z Uniwersytetem SWPS, jest Jasnopis – program, który potrafi zmierzyć zrozumiałość tekstu w siedmiostopniowej skali, wskazać jego trudniejsze fragmenty i zaproponować poprawki.

Wojciech Grabarczyk

Źródło: Forum Przedsiębiorczości w Dzienniku Gazecie Prawnej Nr 2 (30) 24 marca 2016 r.

Ilekroć przychodzi mi pisać o Instytucie Podstaw Informatyki Polskiej Akade¬mii Nauk (IPI PAN) zaczynam od przypomnienia z dumą, że od początku pracowali w nim uczeni zaliczani do czołówki światowej, prawdziwi pionierzy światowej informatyki. Pionierskie lata już dawno za nami, ale niesłychany rozwój informatyki nie tylko trwa, ale wręcz przyspieszył.

Najlepsi badacze IPI PAN odkrywają matematyczne i algorytmiczne podstawy zjawisk językowych, począwszy od twórczego spojrzenia na teorio-informacyjne podstawy komunikacji językowej oraz teorię kodowania informacji. Inni rozwijają metody weryfikacji poprawności systemów rozproszonych i współbieżnych, zajmują się analizą protokołów kryptograficznych, tworzą algorytmy zdolne analizować wielkie zbiory danych, np. algorytmy do analizy danych występujących w genetyce, proteomice (analizie białek), czy ogólniej biologii obliczeniowej, albo też algorytmy, które pozwalają gromadzić i analizować, w tym np. grupować, wielkie kolekcje dokumentów tekstowych. I nie są to wszystkie pola naszych badań podstawowych.

Naturalną koleją rzeczy, nasze osiągnięcia na polu badań podstawowych staramy się przenosić do obszaru zastosowań. Na przykład Zespół Inżynierii Lingwistycznej IPI PAN, który jest jedną z najważniejszych polskich grup prowadzących badania nad automatycznym przetwarzaniem składni i semantyki języka polskiego, jest autorem wielu dostępnych na zasadzie licencji otwartej zasobów i narzędzi do przetwarzania języka polskiego, szeroko używanych przez placówki badawcze oraz firmy komercyjne. Wśród najbardziej obiecujących zasobów tego typu są m.in.: Walenty - nowy słownik gramatyczny z informacjami składniowymi oraz Polski Korpus Koreferencyjny - jeden z największych na świede zasobów z opisem semantycznych odwołań między fragmentami tekstów.

Niezwykle ważnym dokonaniem Zespołu (zrealizowanym w ramach koordynowanego przez IPI PAN projektu wspólnego z Instytutem Języka Polskiego PAN, PWN oraz Uniwersytetem Łódzkim) jest Narodowy Korpus Języka Polskiego (NKJP) - zbiór tekstów o wielkości ponad półtora miliarda słów, stanowiący model współczesnej polszczyzny. Korpus ten, publicznie dostępny i wielokrotnie nagradzany, jest niezastąpionym materiałem źródłowym dla nowoczesnych badań językoznawczych i lingwistyczno-informatycznych. Na jego podstawie powstają nowe podręczniki i słowniki, takie jak opracowywany w IJP PAN Wielki Słownik Języka Polskiego, ale także liczne narzędzia komputerowe: elektroniczne tłumacze, wyszukiwarki, analizatory składniowe i semantyczne.

W ramach projektu POIG o nazwie ,Adaptacyjny system wspomagający roz-wiązywanie problemów w oparciu o analizę treści dostępnych źródeł elektronicznych”- zrealizowanego we współpracy z Instytutem Informatyki Politechniki Wrocławskiej - przez prawie pięć lat powstawała w IPI PAN pierw¬sza polska semantyczna wielkoskalowa wyszukiwarka NEKST (skrót od stów: Narzędzia EKsploracji Semantycznej Tekstów). Ostatnio zaczęta służyć nie tylko jako tradycyjna wyszukiwarka dokumentów polskiego Internetu oraz nowatorska wyszukiwarka faktów, ale także jako system wsparcia dla międzyuczelnianego systemu antyplagiatowego. Jej możliwe zastosowania to, oprócz analiz lingwistycznych, także tworzenie wyspecjalizowanych wyszukiwarek produktów, wspomaganie dziedzinowych systemów eksperckich, wyszukiwanie i grupowanie patentów, wyszukiwanie partnerów biznesowych itp. Metody ekstrakcji informacji zaimplementowane w wyszukiwarce NEKST można wykorzystać w wielu innych dziedzinach życia społecznego i gospodarki. W roku 2014 wyszukiwarka NEKST po raz drugi zdobyła tytuł EuroSymbolu Innowacji („Monitor Rynkowy Dziennika Gazety Prawnej” oraz „Monitor Biznesu Rzeczpospolitej”).

Jecek Koronacki
dyrektor Instytutu

Źródło: Fakty Magazyn Gospodarczy Nr 2 (74) Marzec/Kwiecień 2015 r.

Naukowcy za pomocą specjalnych aplikacji chcą zachęcić urzędników do używania prostszego i bardziej zrozumiałego języka – informuje "Rzeczpospolita".

Do zrozumienia niektórych treści ze strony internetowej Ministerstwa Finansów trzeba dyplomu magistra, a z witryny resortu edukacji – doktoratu. Takie wnioski przynosi analiza treści tych stron wykonana za pomocą aplikacji Jasnopis.pl, która od kilku tygodni działa w internecie.Stworzyli ją naukowcy, którzy liczą na to, że dzięki aplikacji język urzędników stanie się prostszy i bardziej zrozumiały. Są na to szanse, bo takimi narzędziami zainteresowany jest rząd.Dwa lata pracy– Język urzędnika nie może być mglisty, bo jeśli obywatel go nie zrozumie, może wpaść w tarapaty – mówi „Rzeczpospolitej" językoznawca prof. Włodzimierz Gruszczyński, szef zespołu, który stworzył Jasnopis.pl. W jego skład wchodzi kilku naukowców, m.in. ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej i Instytutu Podstaw Informatyki PAN.Nad aplikacją zespół pracował ponad dwa lata i przeprowadził m.in. dwa duże badania ankietowe.

(...)

Źródło: Rzeczpospolita; 04.05.2015